Het MKB is de motor van de economie. Maar wie houdt die motor draaiende? Door Steven | #5

“Het MKB is de motor van de Nederlandse economie.” Je hoort het vaak genoeg. Het MKB zorgt voor werkgelegenheid, innovatie en economische groei. Ondernemers nemen risico, investeren en creëren banen. Klinkt mooi.

Maar inmiddels ben ik een paar jaar ondernemer en vraag ik me steeds vaker af: als het MKB daadwerkelijk zo belangrijk is voor Nederland, waarom maken we het kleine ondernemers dan zo ontzettend ingewikkeld?

Laat ik vooropstellen: ik vind ondernemen nog steeds fantastisch. En dit verhaal is niet bedoeld om medelijden te krijgen met ondernemers. Daar heb ik ook helemaal geen behoefte aan. Maar sommige dingen zijn in Nederland naar mijn mening behoorlijk uit balans geraakt.

Neem ziekteverzuim

Nederland heeft een goed sociaal vangnet. Daar mogen we best trots op zijn. Alleen wordt een behoorlijk deel van dat vangnet door de werkgever georganiseerd én betaald.

Ik heb het zelf meegemaakt. Iemand kwam bij ons in dienst, kreeg van mij met alle goede bedoelingen een vast contract en viel na ongeveer tien weken uit. Volkomen begrijpelijk en om legitieme redenen.

Maar vanaf dat moment ben je als werkgever potentieel twee jaar verantwoordelijk. Niet alleen voor een groot deel van het salaris, maar ook voor begeleiding, re-integratie, onderzoeken, administratie en uiteindelijk mogelijk een WIA-aanvraag. En doe je gedurende die twee jaar onvoldoende? Dan kan daar zelfs nog een loonsanctie bovenop komen.

Wij zijn gelukkig verzekerd voor ziekteverzuim. Dat zou ik iedere kleine werkgever aanraden. Maar daarmee ben je er absoluut niet. Arbeidsdeskundig onderzoek, re-integratie, een tweede spoortraject, HR-begeleiding, het gedeelte dat niet verzekerd is en vooral: heel veel tijd. Ook mét verzekering praat je al snel over duizenden euro’s.

Wij zijn geen multinational met een enorme HR-afdeling. We zijn een klein bedrijf. Als daar één medewerker langdurig uitvalt, voel je dat direct. Als het twee keer achter elkaar gebeurt al helemaal.

In ons geval zijn we inmiddels bijna vier jaar bezig met de begeleiding van twee langdurig zieke medewerkers, die vóór hun uitval bij elkaar nog geen anderhalf jaar bij ons werkzaam waren. Daar kan niemand iets aan doen. Ziek worden overkomt je.

Maar als ondernemer ga je jezelf op een gegeven moment wel een andere vraag stellen: hoe aantrekkelijk is het eigenlijk nog om iemand in dienst te nemen?

Dan maar zzp’ers?

Dat zou je denken. Geen vast dienstverband, meer flexibiliteit en zelfstandige professionals die bewust kiezen voor ondernemerschap.

Maar ook daar wordt de ruimte steeds kleiner. De Belastingdienst houdt scherper toezicht op schijnzelfstandigheid en de Wet DBA. En voordat iemand zegt: “Ach, de kans dat ze juist bij jou langskomen is toch minimaal?”

Nou. Bij ons zijn ze langs geweest.

Een relatief grote post externe inhuur op onze jaarrekening was voldoende aanleiding om eens te komen kijken hoe wij met zzp’ers werken. Prima. Controle hoort erbij.

Maar ook hier ligt de verantwoordelijkheid weer grotendeels bij de ondernemer. Je moet aantonen dat je de samenwerking goed hebt ingericht, dat iemand daadwerkelijk zelfstandig werkt en dat de praktijk aansluit bij wat je op papier hebt afgesproken. En opnieuw ontstaat onzekerheid.

Dus samengevat: iemand in dienst nemen? Denk goed na, want je kunt bij ziekte jarenlang verantwoordelijk blijven. Dan flexibel werken met zelfstandigen? Kan, maar zorg vooral dat je niet het verwijt krijgt dat het eigenlijk werknemers zijn.

Tja. Wat willen we dan precies?

En dan heb je nog de arbodienst

Daar kan ik inmiddels ook een blog op zichzelf over schrijven.

Als werkgever ben je voor de begeleiding van zieke medewerkers afhankelijk van allerlei professionals en instanties. Onze verzuimverzekeraar verlangt bijvoorbeeld dat we aangesloten zijn bij een gecertificeerde arbodienst.

In een paar jaar tijd is onze arbodienst meerdere keren overgenomen. We zijn verschillende keren van systeem en contactpersoon gewisseld. Mijn ervaring met de dienstverlening is op zijn zachtst gezegd teleurstellend.

Zo teleurstellend zelfs dat ik op een gegeven moment zelf aanvullende HR-begeleiding ben gaan inhuren en zelf op zoek ben gegaan naar een bedrijfsarts. Niet omdat ik daar als ondernemer nou zo ontzettend veel zin in had. Maar omdat ik wilde dat een zieke medewerker gewoon de aandacht en begeleiding kreeg die nodig was om zo goed mogelijk te herstellen en, waar mogelijk, weer aan het werk te gaan.

Het wrange is dat de werkgever ondertussen wél volledig verantwoordelijk blijft voor het proces. De uitvoering kun je uitbesteden. De verantwoordelijkheid blijkbaar niet.

Ik wil helemaal niet minder verantwoordelijkheid

Misschien klinkt dit inmiddels toch een beetje als een klaagzang. Dat risico neem ik dan maar.

Want mijn punt is niet dat werkgevers geen verantwoordelijkheid zouden moeten dragen. Natuurlijk moet je goed voor je mensen zorgen. Natuurlijk hoort daar bij ziekte begeleiding bij. Natuurlijk moeten werknemers beschermd worden. En natuurlijk moet de overheid optreden tegen bedrijven die mensen jarenlang als ‘zelfstandige’ inzetten terwijl ze feitelijk gewoon werknemer zijn.

Maar verantwoordelijkheid en risico moeten wel behapbaar blijven. Zeker voor kleine bedrijven.

Want als we willen dat ondernemers mensen vaste contracten aanbieden, moeten we ervoor zorgen dat het risico van zo’n vast contract niet disproportioneel groot wordt. Als we willen dat zelfstandigen daadwerkelijk kunnen ondernemen, moeten we zorgen dat bedrijven ook met echte zelfstandigen durven te werken.

En als we van werkgevers verwachten dat ze twee jaar lang verantwoordelijk zijn voor de re-integratie van een medewerker, dan mogen we ook verwachten dat de instanties en dienstverleners waarvan diezelfde werkgever verplicht gebruik moet maken fatsoenlijk functioneren.

Misschien moeten we die motor eens wat beter onderhouden

En dan terug naar die bekende uitspraak: het MKB is de motor van de Nederlandse economie.

Als we dat echt vinden, moeten we misschien stoppen met het alleen maar zeggen.

Ondernemers zorgen voor bedrijven. Bedrijven zorgen voor werkgelegenheid. Werkgelegenheid zorgt voor belastinginkomsten, sociale premies en uiteindelijk voor een groot deel van het sociale vangnet dat we in Nederland zo belangrijk vinden. Dan zou je ondernemerschap dus moeten stimuleren.

Niet door alle risico’s bij werknemers neer te leggen. En ook niet door ondernemers overal van vrij te stellen. Maar door een systeem te maken waarin werkgever, werknemer én overheid een redelijk deel van het risico dragen. Een soort win-win-win.

Want op dit moment heb ik soms het gevoel dat we tegen ondernemers zeggen: “Jullie zijn de motor van onze economie. Bedankt daarvoor. Hier heb je nog wat extra gewicht om mee te slepen.”

Een motor kan best wat hebben. Maar je moet hem niet blijven belasten en vervolgens verbaasd zijn als hij op een gegeven moment begint te sputteren.

Ik ben benieuwd hoe andere MKB-ondernemers dit ervaren. Herkennen jullie dit? Of kijk ik er inmiddels te veel door mijn eigen ervaringen naar?